یکشنبه 4 مرداد 1394

ارگ کریم خان در مرگز شیراز

• نوشته شده توسط: منوچهر یوسفی

نا گفته های جالب ارگ کریم خانی و مجسمه ها

ماجرای نا گفته های  جالب ارگ کریم خان و مجسمه  های درون ارگ  کریم خانی  و قضیه ضرب المثل خان میبخشه شیخ علی  خان نمیبخشه

 

ارگ بزرگ و معروف  کریم خان در مرکز شهر شیراز ، در سال 1170 (ه- ق )بفرمان کریم خان بنا گردید  .این دژ یا قلعه  یا ارگ  دیوار های با قطر 3 متر و ارتفاع  از بیرون 12 متر و از داخل 10 متر و برج ها 14 متر به سبک و ساختار ویژه  معماری دوره زندیه ، ارگ سلطنتی ، مسکونی و نظامی بوده است . با مصالح آجر ، ،گچ ،سنگ تراش با معماری یکپارچگی و نقاشی با طلا کاری و رنگ گیاهی در اکثر سطوح داخلی تزیین میشده . و دخل و تصرف بدست خاندان و سلسله قاجار بویژه ضلع شرقی تغییراتی در ساخت و ساز ان داده شده .در محیط داخلی دو باغه و دو حوض بزرگ 80 – 90 متر و در گوشه جنوبی هم حمام و سرویس ها بوده و کجی یکی از برجها هم به سبب  اب فاظلاب  اتفاق اقتاده و تا کنون برای بازدید کنندگان که ان را بازدید نموده اند برای همیشه کج میماند و هیچگاه در فکر ساخت مجدد و دوباره سازی کاری مشکل و غیر ضروری محسوب میشود فعلا . بعد از کریم خان بجز زمان فتحعلی شاه قاجار ، این بنا مسکونی نبوده و در زمان پهلوی هم تبدیل به زندان گردیدد و به  مدت 32 سال به زندان تخصیص داشت . ساختمان کلاه فرنگی درون ان ساخته شده بوده  . سه متر پاگرد و هشت متر راهرو دارد و ارتفاع در ابن بنا با حرکت قوسها انجام شده . این دژ یک درک در اصلی شرقی داشته که اینک  مسدود است . ابزاردفاعی نظامی مثل برج و بارو ست .دیوار جان پناه در مقطع 2/80 متر و (دو متر و هشتاد ) و نگهبان از طریق تیرکش ها مراقبت میکردند .در اطراف چهار خندق قرار داشته جهت جلوگیری از ورود دشمن به داخل ارگ . برج یک اتصال چفت و بست و زنجیری داشته . برجها استحکام بیشتری به بنا و ساختمان میدهد . این برجها ویژه گلوله و باروت و آذوقه بوده است . خانه مردم عادی از دم در سه تا دری و چند دری بخاطر کاربری است . در فرهنگ گذشته خانه  محل همه امورات بوده  .عزا  و عروسی و هر نوع ارتباط انسانی با جهان اطراف  بوده است و هم رفاهی و استراحت را شامل میشده است . ولی امروزه پارکها و باغها وجود رارد و کاملا با دنیای قبل متفاوت است . از چهار ضلع ارگ کریم خان سه ضلع مسکونی و یک ضلع نظامی بوده است در طرفین ایوان دو راهرو و بین هراتاق یک راهرو است . ایوان مرکزی (شاه نشین )  بوده است و اب نما ،باغ ، کل و کیاه و ودرخت در منازل و درون ارگ هدفمندی شهروندان برای صفا و ارامش  اهالی خانه بوده است .ایوان محل استراحت صبح و عصر بوده . اب نما فعالیت میکند و به زیبایی و اسایش و ارامش ساکنان را دو چندان افزایش میداده .راه رو ها نقش پاگرد دارد . هر ضلع  6 اتاق دارد هر اتاق به یک پستو و یک بالا خانه دارد و این قسمت بالا خانه مخصوص زیست  خانواده شاهی بوده است . اتاق پذیرایی ندارد ُ

شرح  حال مجسمه های درون ارگ  کریم خان  زند

1- نفر وسط نشسته و تنها فرد دارای شمشیر جناب کریم خان است

2- - سمت راست ،دارای کلاه آبی ، قد بلند ، حاج ابراهیم خان کلانتر ،کسی که به خاندان زندیه خیانت بزرگی روا داشت و خود موجب بر اندازی سلسله و حکومت زندیه شد و نام خود را در این زمینه درتاریخ ایران بخوبی ثبت کرد ویک عمری نان خورسفره زندیه بود.

3- ان نفر که  ملبس  به رخت و لباس فرنگی ست  با موهای بلند یک تاجر فرانسوی جهت امور تجاری و عقد قرار داد ها  در دربار خان زند یا وکیل ورعایا حضور داشت .

4- سمت چپ جوانک نزدیک به کریم خان لطفعلی خان زند ،هشتمین و اخرین پادشاه زند  میباشد

5- شخصی که مشغول نوشتن میباشد و دفتر و قلم  دارد ، کاتب دربار زندیه اغا میرزا مهدی خان استر ابادی معروف به میرزا بنویس  است .

6- مرد نشسته که عصا بدست دارد و مرد مسن شیخ علی خان زند پسر عموی کریم خان که  سبب رواج این ضرب المثل معروف : خان میبخشید ، اما شیخ علی خان نمی بخشید  خود اوست . ماجرا ار این قراره که وقتی خان بزرگ ، کریم خان بهر دلیلی مالیات عده ای را میبخشید ، شیخ علی خان مخالفت و اصرار رو اصرار باید مالیات بدهد و چالش بزرگ کریم خان با این پسر عموی مورد احترام و سمج بود که اخر الا مر حرف حرف شیخ علی خان پیشتر بود و کاریش هم نمیشد کرد و اینگونه افراد پر نفوذ و مخل نظم و بهر حال دربار در طول تاریخ در حکومتها کم نبوده اند و موجب نا رضایتی مردم و در باریان میگردیدند و بس . شاد و موفق باشید .

7- نفر اخر که صورت زخمی دارد ذکی (زکی ) خان برادر تنی کریم خان است .

منوچهر  یوسفی

To

---------- Forwarded message ----------

نظرات() 



 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر